هنرمن شهرمن

رابطه متقابل شهر الکترونيک و شهرداري الکترونيک

پريسا روحاني¹ - احسام مذهب ، راويا شيخ امامي

1- معاونت آموزشي و پژوهشي سازمان فناوري اطلاعات و ارتباطات شهرداري بروجرد

چكيده :

امروزه با ورود به هزاره سوم و شروع عصر مجازي و با قدم نهادن به حيطه نانو تكنولوژي و ظهور فناوري اطلاعات و ارتباطات، جوامع دچار تغييرات بنيادين و اساسي شده‌اند. ايجاد شهر الكترونيك و قدم گذاشتن در مرحله فناوري اطلاعات نيز يك فرصت انكار ناپذير است شهر الكترونيك دسترسي الكترونيكي شهروندان به شهرداري، ادارات دولتي، بنگاه‌هاي اقتصادي و كليه خدمات شهري به صورت شبانه روزي را فراهم مي‌كند. اين شهر عاملي در جهت ايجاد سازمان‌هاي شيشه‌اي است به طوري كه تمام كاركردها و هدف‌هاي سازمان به طور شفاف قابل ملاحظه باشد، اين شهر از بستر پيشرفته اطلاعات مخابراتي برخوردار است به صورتي كه مي‌توان از طريق كامپيوتر با خانه‌ها، مدارس، ادارات، دوستان و غيره ارتباط برقرار كرد. مفهوم شهرداري الكترونيك به ميزان زيادي با مفهوم شهر  الكترونيك عجين است شهرداري الكترونيك امكان دسترسي شهروندان به پايگاههاي داده خدمات شهرداري، به صورت 24 ساعته و هفت روز هفته را فراهم مي‌آورد. شهرداري الكترونيك با بهره‌گيري از فناوري اطلاعات، با تغيير در معماري ساختار خود و با ساده سازي رويه‌ها و قوانين و مهندسي مجدد فعاليت‌ها و شفافيت رويه‌ها و ارتباط موثر با شهروندان، خدمات خود را در حوزه وظايف شهرداري به صورت قابل دسترس و امن به شهروندان ارايه مي‌كند. از اين طريق نه تنها مديريت دولتي به شكل مناسبت‌تري اعمال مي‌شود بلكه فاصله بين دولت و شهروند كم شده رضايت‌مندي شهروندان از خدمات دولتي متمركز افزايش يافته و مفهومي چون شهر الكترونيكي در جامعه نقش مي‌گيرد. از آنجايي كه شهرداري‌ها قسمت عمده‌اي از فعاليت سازمان‌ها را در شهر‌ها عهده‌دار و در هر نوع برنامه‌ريزي و تصميم‌گيري مديريت شهري، سهم عمده‌اي را دارا هستند، مي‌توانند كانون راه رسيدن به شهر الكترونيكي باشند. در اين مقاله به بررسي مفهوم و رابطه متقابل شهر و وظايف آن‌ها پرداخته‌ايم و تا حد امكان سعي خواهيم كرد اين موضوع را تبيين و ارايه كنيم.

مقدمه

توسعه شهرنشيني و نيازهاي اجتماعي و به دنبال آن بالا رفتن تقاضاي شهروندان و افزايش روزافزون اين نيازها دولت و دولت‌مردان حكومت را به اين فكر وادار مي‌سازد كه اين رابطه و نيازهاي روزمره و اجتماعي را به نحوي ساده و با استفاده از امكانات موجود به شهروندان ارايه كنند تا از اين طريق مشكلات موجود هم براي شهروندان و هم براي نظام ارايه دهنده اين خدمات به حداقل ممكن خود برسد. لذا با توجه به عصري كه در آن زندگي مي‌كنيم (عصر ارتباطات) فناوري اطلاعات و ارتباطات بهترين راه كار براي ارايه اين خدمات در سطح گسترده و فراگير مي‌باشد. در اين راه مي‌توان به ظهور شهرداري الكترونيكي، شهر الكترونيكي و ... اشاره كرد.

در شهر الكترونيكي رمز و راز زندگي هم براي شهروندان تغيير يافته و رنگ شهروند الكترونيك را به خود گرفته است و در حقيقت شهروندان اين شهر خود را آماده مي‌سازند تا با استفاده از ابزار فناوري براي زندگي در آن آماده شوند در يك شهر الكترونيك تمامي ارتباطات و فعاليت‌هاي اقتصادي، تجاري، فرهنگي و بهداشتي بخش‌هاي خصوصي و دولتي در فضاي وب و به صورت الكترونيكي انجام مي‌شود. رزرو هتل‌ها، فروش بليط‌هاي مسافرتي و پرداخت قبوض در اين شهرها به صورت الكترونيكي صورت مي‌گيرد و مهم‌ترين مزيت اين طرح صرفه جويي در وقت و هزينه است.  پس شهر الكترونيكي عبارت است از امكان دسترسي الكترونيكي شهروندان به كليه خدمات و سرويس‌هاي بر خط ادارات، سازمان‌ها و اماكن درون شهري و دستيابي به اطلاعات مختلف مورد نياز به صورت شبانه روزي و هفت روز هفته به شيوه‌اي باثبات، قابل اطمينان و امن و محرمانه. ايجاد شهر الكترونيكي تاثيرات اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي زيادي در شهر و براي شهروندان به دنبال خواهد داشت به طوري که دولت به عنوان ارايه دهنده خدمات نوين به حساب ‌آيد.

لذا از آن جايي كه شهرداري‌ها قسمت عمده‌اي از فعاليت سازمان‌ها را در شهرها عهده دار و در هر نوع برنامه ريزي و تصميم گيري مديريت شهري سهم عمده‌اي را دارا هستند، مي‌توانند كانون راه رسيدن به شهر الكترونيكي باشند. در بيان مفهومي مي‌توان اين‌گونه تعريف کرد كه شهرداري الكترونيكي، سازماني است كه با بهره گيري از فناوري اطلاعات و ارتباطات خدمات خود را در حوزه وظايف شهرداري به صورت سريع، قابل دسترسي و امن به شهروندان ارايه مي‌دهد. هدف از شهرداري الكترونيكي اجراي سيستم‌هاي مبتني بر دانش فن آوري اطلاعات و با اصول الكترونيكي است كه با اجراي اين سيستم‌ها همه شهروندان بتوانند با دسترسي سريع و آسان از طريق شبكه‌هاي كامپيوتري اطلاعات مورد نياز را دريافت كرده، درخواست‌هاي خود را مطرح و درخواست را تا رسيدن به پاسخ پيگيري نمايند و در نهايت پاسخ مناسبي براي درخواست خود دريافت دارند. روندي كه ضمن دقت و سرعت بالا، بهره وري در سيستم‌هاي مديريت شهري را بالا برده و امكان استفاده بهينه از دقت و نيروي انساني را ميسر مي‌سازند تا فرآيند كارآمد براي پيشرفت جامعه ايجاد گردد.

شهر الکترونيک: تعريف مفهومي

شهر الکترونيک يکي از خاستگاه‌هاي مديران شهري و شهروندان در عرضه کردن و مورد استفاده قرار دادن خدمات شهري است. شهر الکترونيک عبارت از شهري است که اداره امور شهروندان شامل خدمات و سرويس‌هاي دولتي و سازمان‌هاي بخش خصوصي به صورت بر خط (online) و به طور شبانه روزي، در هفت روز هفته با کيفيت و ضريب ايمني بالا با استفاده از ابزارهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات و کاربردهاي آن انجام مي‌شود. يا به عبارت ديگر مي‌توان گفت در شهر الکترونيکي تمام خدمات مورد نياز ساکنان از طريق شبکه‌هاي اطلاع رساني تامين مي‌شود.

به اين ترتيب ديگر نيازي به حرکت فيزيکي شهروندان براي دسترسي به خدمات دولت و نهادهاي خصوصي نيست.

در اين شهر الکترونيکي ادارات ديجيتالي جايگزين ادارات فيزيکي مي‌شوند و سازمان‌ها و دستگاه‌هايي همچون شهرداري، حمل و نقل عمومي، سازمان آب منطقه‌اي و ... بيشتر خدمات خود را به صورت مجازي يا با استفاده از امکاناتي که ITC در اختيار آنان قرار مي‌دهد به مشترکين و مشتريان خود ارايه مي‌دهند. در شهر الکترونيک علاوه بر اين‌که شهروندان در شهر مجازي و در وزارتخانه‌ها و سازمان‌هاي الکترونيک حرکت مي‌کنند، قادرند خدمات جاري خود  هم‌چون خريدهاي روزمره را از طريق شبکه انجام دهند. البته بايد به اين نکته توجه کرد که شهر الکترونيک يک شهر واقعي است که داراي شهروند، اداره‌ها و سازمان‌هاي مختلف و ... است که در آن فقط ارتباطات و برخي تعامل‌هاي اجتماعي و تامين بخش عمده‌اي از نيازهاي روزمره از طريق اينترنت صورت مي‌گيرد. مي‌توان بيشترين ويژگي‌هاي اين شبکه اطلاع رساني را در شبکه حمل و نقل شهري و اطلاع رساني در مورد حوادث غيرمترقبه جست و جو کرد که در زمان بروز حوادث غيرمترقبه با توسل به اين سيستم مي‌توان در کمترين زمان بحران پيش آمده را در منطقه مديريت کرد. رويکرد جهاني طي 20 سال گذشته به سمت اطلاعاتي شدن جوامع بوده و امروزه جامعه‌اي پيشرفته‌تر است که به لحاظ اطلاعاتي سرعت و قابليت بيشتري در توليد و تبادل اطلاعات داشته باشند. با توجه به فناوري‌هاي جديد که پيچيدگي زندگي اجتماعي را به دنبال دارند، نيازمند تسهيل امور مختلف زندگي هستيم و بدون توجه به فناوري بسياري از امور، زندگي قابل عمل، پيگيري و اجرا نيست. در حال حاضر فناوري اطلاعات اين امکان را به فرد داده و کمک مي‌کند تا سريع به اهداف خود دست يابند. ايجاد شهر الکترونيک و قدم گذاشتن به عصر فناوري اطلاعات نيز يک فرصت انکار ناپذير است. اين شهر عاملي در جهت ايجاد سازمان‌هاي شيشه‌اي است به گونه‌اي که تمام کارکردها و هدف‌هاي سازمان به طور شفاف قابل مشاهده باشد. شهر الکترونيک دسترسي الکترونيکي شهروندان به شهرداري، ادارات دولتي، بنگاه‌هاي اقتصادي و کليه خدمات فرهنگي و بهداشتي شهري به صورت شبانه روزي را قابل اطمينان و امن مي‌کند. اين شهر از بستر پيشرفت اطلاعات مخابراتي برخوردار است، به صورتي که مي‌توان از طريق کامپيوتر با خانه ها، مدارس، ادارات و غيره ارتباط برقرار کرد. البته شهر الکترونيک يک اختراع و يا يک پيشنهاد نوآورانه نيست بلکه واقعيتي است که بر اساس نياز جاي خود را باز مي‌کند. اگر امروز چشم خود را بر نيازها ببنديم فردا بايد با پرداخت هزينه بيشتر قدم در اجراي آن بگذاريم. (سرفرازي، معمارزاده، 1386، ص7)

ضرورت ايجاد شهر الکترونيک

ازدحام و تراکم جمعيت‌هاي بزرگ و تفاوت جمعيت شب و روز در شهرهايي مثل تهران، همراه با آلودگي گسترده نور، صدا، هوا و فضا و مساله ترافيک و زمان، منشا يافتن چاره‌اي براي کاهش آلام ناشي از زندگي در اين‌گونه شهرها شده است. مهم‌ترين مساله در اين شهرها حرکت جمعيت است. حرکت جمعيت اعم از حرکت با وسيله نقليه و يا ازدحام جمعيت در مراکز فروش و خدمات اداري و رفاهي شهر، علت اصلي بسياري از "مسايل شهري" اعم از مسايل انساني شهري و يا حوادث و سوانح شهري در شهرهاي بزرگ مي‌باشد. با ظهور صنعت همزمان ارتباطات، کامپيوتر و بدنبال آن ارتباطات شبکه‌اي در قالب اينترنت، فضاي جديدي براي شهر بوجود آمد که از آن تعبير به "شهر مجازي" مي‌شود. ظهور شهر مجازي موجب کاهش "حرکت جمعيت" در شهر واقعي مي‌شود. در واقع دو فضايي شدن شهر در فضاي واقعي و فضاي مجازي، نوعي "مديريت کنترل حركت جمعيت شهري" محسوب مي‌شود که تلاش مي‌کند با عقلاني کردن روند حرکت جمعيت، شهر آرامتر، کم هزينه تر و برخوردار از امنيت شهري و امنيت‌رواني شهروندان را فراهم کند. در شهر مجازي، خدمات اطلاعاتي بدون هيچ محدوديت زماني و مکاني انجام مي‌شود. مفهوم شهر و دولت مقيد به ساعت کار اداري، تبديل به شهر و دولت 24 ساعته در هفت روز هفته مي‌شود و شهروندان در همه ساعات و دقايق روز امکان بهره مندي از خدمات دولتي و شهري را خواهند داشت. در اين فضاي جديد ديگر مفهوم بازکردن و بستن دروازه شهر و يا تقسيمات شهري بر اساس ميدان، خيابان و کوچه و يا به طور کل معماري مبتني بر مکان محوري به پايان مي‌رسد، بلکه معماري فضاي مجازي مبتني بر تغيير تکنولوژيكي زمان و مکان است و ساخت‌هاي قابل دسترسي همزمان براي همگان است.

فعاليت‌ها و مزاياي ايجاد شهر الکترونيک

ايجاد شهرهاي الکترونيکي مزاياي زيادي را به همراه دارد که از جمله آن‌ها مي‌توان به موارد زير اشاره کرد:

·    مزاياي اقتصادي: از مزاياي اقتصادي پياده سازي طرح شهر الکترونيکي مي‌توان به کاهش هزينه‌هاي تردد شهري، افزايش سرمايه گذاري در نتيجه گسترش ارتباطات جهاني، صرفه جويي در مصرف سوخت‌هاي محدود، تسهيل انجام امور اقتصادي به خاطر 24 ساعته بودن ارايه خدمات و ... اشاره کرد. کاهش زمان اتلاف شده شهروندان در ترافيک، عرضه بهتر خدمات، توزيع عادلانه تر امکانات، کاهش آلودگي محيط زيست، افزايش اشتغ

·        ال و بهبود مديريت پايدار شهري از ويژگي‌هاي اقتصادي شهر الکترونيکي است.

·    مزاياي اجتماعي و فرهنگي: مهم ترين اثرات فرهنگي اين شهر نيز شامل اطلاع رساني سريع، انتشار نشريات الکترونيکي براي شهروندان، آموزش مجازي، ايجاد کتابخانه ديجيتالي، افزايش سواد و ايجاد نوعي جهان نگري است که به افزايش رفاه و ارتقاي فرهنگ کمک مي‌کند. در واقع در شهر الکترونيکي ديگر به شهر به مثابه کالبدي که ساختمان‌هاي بلند، خيابان‌هاي پرترافيک و آلودگي‌هاي زيست محيطي را دربرمي گيرد نيست، بلکه شهري است که در آن تعامل ميان شهروندان و مسئولان اهميت بيشتري مي‌يابد و اين تعاملات دو سويه است که محيط اجتماعي مطلوبي را براي شهروندان ايجاد مي‌کند. اين موضوع به ويژه در مورد کلان شهرها اهميت دارد. در شهر الکترونيک، کلان شهرها شهرهايي نيستند با آسمان خراش‌هاي بزرگ، سينماهاي عظيم، سالن‌هاي بزرگ به عنوان محل‌هايي براي تعامل و ... بلکه شهرهايي هستند که با زندگي در آن‌ها مي‌توان فيلم‌هاي بزرگ را در صفحات کوچک ديد، پشت ميز خود در موزه‌ها گردش کرد و به طور کلي ديگر نيازي به چارچوب شهري گذشته نيست. در واقع شهر الکترونيک به معناي شهروند سالاري در مديريت شهري است.

مزاياي عمده‌اي که بر اثر ايجاد شهر الکترونيک به وجود مي‌آيد را مي‌توان به صورت زير فهرست کرد: (2002 , Georgeand Budithimedhee)

1 . فراهم آوردن خدمات اينترنتي با کيفيت و سرعت بالا براي شهروندان (بوجود آوردن زير ساختاري مناسب جهت اتصال به اينترنت و شبکه جهاني)

2 . بهبود کيفيت زندگي مردم با تسهيل فعاليت‌هاي شهري و بهبود اوضاع اقتصادي شهر که نتيجه بهبود امور در سطح شهر مي‌باشد و همچنين افزايش آگاهي مردم از فرآيند شهري و همچنين امکانات شهر.

3 . يک مرحله‌اي کردن ارايه خدمات به شهروندان با تعريف مناسب ارتباطات شهري توسط فناوري اطلاعات و همچنين الکترونيکي کردن آن‌ها. در نتيجه ديگر نيازي به مراجعه‌هاي پي در پي به ادارات و سازمان‌هاي مختلف، لزوم  نخواهد داشت. (صفري، کنعاني، 1386، ص 8).

مکان در شهر واقعي و در شهر الکترونيک

زندگي در شهر واقعي با پديده‌هاي بسيار برجسته و مشخص مواجه مي‌باشد و از اجزاي محسوس و طبيعي مثل مردم، حيوانات، گل‌ها و گياهان، درختان، سنگ‌ها، ابر، باران و خورشيد و تغيير فصول و عناصر طبيعي- صنعتي مثل ساختمان‌ها، خيابان‌ها و ميادين و کارخانه‌ها برخوردار است. بقول نوربرگ- شولز (1976) (Norberg- Schulz) علاوه بر اين امور محسوس که در ظرف مکان شهر به صورت مشخص ديده مي‌شود، امور نامحسوسي نيز هست که از آن تعبير به "احساس" مي‌شود. اين مجموعه به "مکان" در شهر واقعي معنا مي‌بخشد. خصيصه مشترک همه آن‌ها "بدن داشتن"، حجم داشتن و محسوس بودن است. از طرفي بايد توجه داشت که يکي از جنبه‌هاي مهم زندگي در شهر واقعي و جهان واقعي، جنبه ديداري زندگي روزمره است که ناشي از حسي بودن و با بدن بودن مکان مي‌باشد. خيس شدن در باران، ديدن انواع متنوعي از چهره‌هاي مردم در حال حرکت، کنش و واکنش‌هاي روزمره مردم، نور آفتاب و هواي تاريک و صدها نمونه ديگر حوزه گسترده "قابل رويت شهرها" (Visible Cities) را به نمايش مي‌گذارد (دونات، 2004:40) (Donath).

با خصيصه‌هاي مشابه در "نمايش"، ولي متفاوت در ماهيت، مکان در شهر الکترونيک خودنمايي مي‌کند. در فضاي مجازي مکان از يک حيثيت کاملا قرار دادي، تعريف شده، صنعتي و ساختگي و بي بدن برخوردار است. در شهر الکترونيک نيز جغرافياي مکان و حتي امکان دسترسي به آن، اگر چه "قابليت جهاني" دارد ولي قابل محدود شدن به فضاي خاص و کاربران خاص با خصيصه‌هاي مرتبط به جغرافياي خاص مي‌تواند تعريف شود. تلاش گسترده‌اي که براي شبيه سازي فضا و مکان در شهر الکترونيک با شهر واقعي مي‌شود، نخست مفهوم فضاي مکان دار را تحقق مي‌بخشد بگونه‌اي که حتي در طراحي فضاها به جنبه‌هاي "دورنمايانه تصاوير[1]" (ايکوچي و همکاران، 2004) (Ikeuchi etal) و معماري شهر و حتي پردازش نور و طبيعي کردن گردش شب و روز در فضاي مجازي توجه مي‌کند (فوکودا و همکاران، 2003) (Fukuda etal). صنعت گرافيک کامپيوتري (کاد) و برنامه‌هاي طراحي همکاري‌هاي مجازي، تلاش مي‌کند جنبه‌هاي ديداري و حسي را در فضاي شهر الکترونيک تقويت کند، تا فرد از "احساس غيرواقعي" بودن کمتري برخوردار شود. البته در کنار تلاشي که براي شبيه سازي واقعي جهان مجازي با جهان واقعي مي‌شود، نگرش‌هايي وجود دارد که روند ديزنيلندي شدن اين فضا را نيز دنبال مي‌کند. ديزنيلندي شدن[2] فضاي شهري، نگرش مقابل واقعي سازي مي‌باشد ولي به نظر مي‌رسد هر دوي اين جنبه‌ها از واقعيت‌هاي زندگي ما مي‌باشد (واکاباشي، 2002) (Wakabayashi).

به نظر مي‌رسد مهم‌ترين متولي اجرايي براي تاسيس شهرهاي الکترونيک در کلان شهرها، شهرداري هايي مي‌باشند که به جاي سرمايه گذاري ميلياردي روي صنعت حمل و نقل، نيازمند اعمال "مديريت کنترل حرکت جمعيت" هستند. به عنوان مثال در شهر تهران از طريق مجازي کردن روندهاي انجام امور شهري، بسياري از معضلات ناشي از حرکت وسيع جمعيت حل مي‌شود. بر اساس بعضي از برآوردها نزديک به سه ميليون و يا بر اساس شمارش ماشين‌ها حدود 700 هزار نفر تفاوت جمعيت روز و شب تهران مي‌باشد که با الکترونيکي شدن شهر به صورت قابل توجهي اين تفاوت کاهش مي‌يابد و حرکت بين شهري جمعيت تهران را نيز کنترل مي‌کند. (Wakabayashi,2002).

اجراي شهر الکترونيک

در کل چهار مرحله براي اجرايي کردن الگو شهر يا شهرداري الکترونيک توصيه مي‌شود. در مرحله اول که مرحله پيدايش ناميده مي‌شود، لازم است سند راهبردي بر مبناي مطالعات ميداني از امکانات و پتانسيل‌هاي موجود تهيه شود. در اين زمينه استفاده از تجربيات جهاني نيز موثر خواهد بود. توسعه زير ساخت‌ها و آموزش به کارکنان ادارات يا سازمان‌هاي وابسته به شهرداري صورت مي‌گيرد. در مرحله دوم که مرحله ارتقاء نام دارد، شهرداري يا شهر الکترونيکي فعاليت خود را با ارايه ابتدايي ترين خدمات بر روي شبکه اينترنت از طريق وب سايت‌هاي طراحي شده آغاز مي‌کند. در مرحله بعد، مرحله تعامل، فعاليت هايي براي آموزش به کاربران و شهروندان شهر الکترونيک انجام مي‌شود و در مجموع تعاملي دو سويه ميان مديران شهري و شهروندان از طريق وب سايت‌ها ايجاد خواهد شد. در مرحله يکپارچگي که آخرين حلقه ايجاد شهر الکترونيکي محسوب مي‌شود، دامنه خدمات ارايه شده به شهروندان گسترش مي‌يابد و خدمات متنوع‌تري عرضه مي‌شود. در اجراي شهر الکترونيکي بايد به ارايه سبک زندگي الکترونيک و درخور عصر توجه داشت و بايد توجه کرد که سبک زندگي سنتي براي جامعه اطلاعاتي، تضادها و نابه‌هنجاري‌هاي خاص را به دنبال خواهد داشت. بنابراين يک الگوي مناسب زندگي با توجه به شرايط فرهنگي و اجتماعي جامعه مورد نظر و مناسب در جامعه اطلاعاتي، يکي از برنامه‌هاي شهرهاي الکترونيک است. البته با توجه به اين‌که توسعه شهرهاي الکترونيک، دستاوردهاي بسياري را براي شهروندان، سازمان‌هاي شهري و ديگر ذي نفعان شهر به همراه دارد، مطمئن هستم در صورتي که در کشور برنامه ريزي‌ها بر اساس اولويت‌هاي جهاني و واقعيت‌هاي موجود جهان که حرکت به سوي جامعه اطلاعاتي است انجام شود، اجراي شهر الکترونيک در اولويت قرار مي‌گيرد. (سرفرازي، معمارزاده، 1386، ص8).

جهت گيري‌هاي شهرهاي الکترونيکي:

هر شهري در کشور، با توجه به شرايط حاکم بر آن شهر، از جمله شرايط جغرافيايي، سياسي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي مي‌تواند در نظام حاکم کشوري و يا شهري دخالت داشته باشد. به عنوان مثال شهرهاي صنعتي مي‌توانند تاثيرات بسزايي در نظام صنعتي کشور داشته باشند.

از اين رو در شهرهاي الکترونيکي مي‌توان جهت‌گيري هايي مشخص کرد، جهت‌گيري‌هاي اقتصادي، فرهنگي، سياسي، اجتماعي و ... با استفاده از اين جهت‌گيري‌ها مي‌توان شاهد گسترش شهر الکترونيکي در زمينه‌هاي خاصي شد. از جمله فوايد اين بحث مي‌توان به تکميل بانک اطلاعاتي در جهت‌ها و زمينه‌هاي مختلف شد. در اينگونه شهرهاي الکترونيکي مردم به راحتي مي‌توانند در اين جهت گيري شريک شده و شهر با هدف مشخص در ترويج و تکميل نظام حاکم کشوري به راه خود ادامه دهد.

بايد در نظر داشت که شهرهاي الکترونيکي فقط با هدف ارايه خدمات شهري و خدمات مورد نياز شهروندان، ساخته و ارايه نمي‌شوند، بلکه همواره با جهت‌گيري‌هاي مشخص سعي در بهبود وضعيت کشوري و حاکم دارند. اين موارد را مي‌توان به صورت زير نام برد:

1 ) شهر الکترونيکي صنعتي

2 ) شهر الکترونيکي فرهنگي

3 ) شهر الکترونيکي سياسي

4 ) شهر الکترونيکي اقتصادي و ...

يک شهر الکترونيکي همواره داراي يک اصول و مدل اجرايي واحد و تعريف شده‌اي مي‌باشد که اين اصول از طرف سازمان و يا متولي اين امر مشخص مي‌گردد. در کل نيز زماني که اين اصول و مدل‌ها مشخص شدند در تمامي شهرها به طور يکسان اجرا مي‌شوند، ولي بايد توجه داشت که تمامي شهرها داراي موقعيت‌هاي يکسان در کشور نمي باشند و هر کدام از اين شهرها به نحوي در امور کشور دخالت دارند و هر کدام به نحوي براي خود جهت‌گيري خاصي دارند.

پس زماني که شهري از نظام سنتي به نظام الکترونيکي و مدرن تغيير پيدا مي‌کند لازم است که جهت‌گيري خود را حفظ و در عين حال بيش از پيش در تقويت اين جهت‌گيري پايبندتر باشد. به عنوان مثال: شهري را در نظر بگيريد که آن شهر را با عنوان شهر صنعتي خطاب مي‌کنند. دليل اين که اين شهر را صنعتي مي‌نامند چيست؟ شايد علت در اين است که آن شهر به علت غناي موجود در صنعت و نيز تاثيراتش در امورات کشور به اين نام شهرت يافته است.

حال اگر چنين شهري به صورت الکترونيک و بر خط به کار خود ادامه دهد، نمي‌توان خصوصيت صنعتي اين شهر را فراموش کرد، لذا اين شهر با استفاده از اين خصوصيت، جهت‌گيري داشته و با استفاده از وضعيت موجودش در تقويت امورات کشوري نقش خود را به خوبي ايفا مي‌کند.

از اين رو نمي‌توان شهرهاي الکترونيکي را بدون جهت‌گيري آن‌ها در نظر گرفت، زيرا که اين امر لازمه وجود يک شهر الکترونيکي است.

مثال عملي: اولويت‌هاي شهرداري بوستون در پياده سازي شهر الکترونيک:

1 . امنيت عمومي

2 . تحصيلات

3 . تهيه مسکن و خانه سازي

4 . گسترش نيروي کار

5 . توسعه اقتصادي

با توجه به اين که شهر بوستون از شهرهاي جزيره‌اي و نيز اقتصادي به شمار مي‌آيد، لذا شهرداري اين شهر نيز از اين موضوع غافل نبوده، به طوري که در اولويت‌هاي پياده سازي شهر الکترونيکي خود، گسترش نيروي کار و توسعه اقتصادي را در نظر گرفته است، که خود نمونه‌اي از اين جهت گيري‌ها مي‌باشند. (تبريزي مسکين، 1386، ص13).